Επίσκεψη στα οινοποιεία της Κύπρου τον χειμώνα

Γιατί ο χειμώνας αξίζει

Τον Νοέμβριο ο τρύγος έχει τελειώσει και το κρασί της χρονιάς ξεκουράζεται σε δεξαμενές και βαρέλια. Η βιασύνη του τρύγου έχει περάσει, και ένας οινοποιός που τον Σεπτέμβριο δεν είχε χρόνο για επισκέπτες μπορεί τώρα να βρει μια ώρα για κουβέντα, να σας ξεναγήσει στο κελάρι και να σας βάλει κάτι που δεν κυκλοφορεί ακόμη.

Τα αμπέλια είναι γυμνά. Μετά τον τρύγο ρίχνουν τα φύλλα τους και μένουν σε λήθαργο ως την άνοιξη, και οι χειμωνιάτικοι μήνες είναι η εποχή του κλαδέματος για την επόμενη χρονιά. Το τοπίο είναι λιτότερο από το καλοκαίρι, αλλά δείχνει το σχήμα των παλιών κλημάτων και των αναβαθμίδων όπως δεν το δείχνουν οι πράσινοι μήνες.

Το αντίτιμο είναι ότι ορισμένοι μικροί παραγωγοί έχουν λιγότερες σταθερές μέρες επισκέψεων τη νεκρή περίοδο, και κάποιοι δέχονται επισκέπτες μόνο κατόπιν συνεννόησης. Επικοινωνήστε με το οινοποιείο πριν πάτε, όπως θα κάνατε οποιαδήποτε εποχή, και τον χειμώνα κάντε το λίγες μέρες νωρίτερα.

Δύο κλίματα σε ένα νησί

Στην ακτή ο χειμώνας είναι ήπιος. Οι μέρες είναι συχνά ηλιόλουστες ανάμεσα στις βροχές, και οι βροχές πέφτουν κυρίως από τον Δεκέμβριο ως τον Φεβρουάριο. Στην ενδοχώρα και στα ψηλά είναι άλλη εποχή. Η οροσειρά του Τροόδους φτάνει τα 1.952 μέτρα στον Όλυμπο, χιονίζει τους περισσότερους χειμώνες, και τα οινοποιεία της Πιτσιλιάς, τα ψηλότερα του νησιού, βρίσκονται σε τόπο όπου οι νύχτες είναι πραγματικά κρύες.

Όταν το χιόνι είναι αρκετό, ο Χιονοδρομικός Όμιλος Κύπρου λειτουργεί τους αναβατήρες στον Όλυμπο, συνήθως από τις αρχές Ιανουαρίου ως το τέλος Μαρτίου. Είναι μικρό χιονοδρομικό κέντρο, αλλά σημαίνει ότι μπορείτε να δοκιμάσετε Ξυνιστέρι το πρωί και να πατήσετε χιόνι το απόγευμα, μία ώρα με το αυτοκίνητο από την παραλία.

Το χιόνι κλείνει και δρόμους. Όταν είναι πυκνό, η Αστυνομία επιτρέπει στους κύριους δρόμους προς το Τρόοδος μόνο οχήματα με αλυσίδες ή τετρακίνηση, και κάποιοι δρόμοι κλείνουν εντελώς για ένα διάστημα. Ελέγξτε τις ενημερώσεις για το οδικό δίκτυο στον ιστότοπο ειδήσεων της Αστυνομίας Κύπρου πριν ανεβείτε στα βουνά μια χιονισμένη μέρα, και κρατήστε τα ορεινά οινοποιεία για μια καθαρή μέρα.

Χριστουγεννιάτικα χωριά στα κρασοχώρια

Από το 2021 το Υφυπουργείο Τουρισμού διοργανώνει τα Χριστουγεννιάτικα Χωριά σε μια σειρά από κοινότητες της υπαίθρου, από τα τέλη Νοεμβρίου ως τα Θεοφάνια στις 6 Ιανουαρίου. Κάθε χωριό στολίζει το κέντρο του και στήνει ξύλινα περίπτερα με τοπικά προϊόντα και χειροτεχνίες, με εργαστήρια, ξεναγήσεις και μουσική. Η λίστα αλλάζει από χρόνο σε χρόνο, αλλά αρκετά από τα χωριά βρίσκονται μέσα ή δίπλα στην αμπελόχωρα.

Η Κυπερούντα, στην Πιτσιλιά, έχει δύο οινοποιεία μέσα στο ίδιο το χωριό: το Kyperounda Winery και το μικρό οινοποιείο Xenofontos Methynaios. Ο Αγρός απέχει λίγα λεπτά από το Tsiakkas στο Πελέντρι, το Pittali στον Άγιο Θεόδωρο και το Ekfraseis στη Χανδριά. Το Λόφου είναι ένα από τα κρασοχώρια της Λεμεσού, κοντά στο Menargos στο Μονάγρι και στο Karseras στον Δωρό, χωριό της Κουμανδαρίας.

Πιο μακριά, ο Στατός-Άγιος Φώτιος στους λόφους της Πάφου έχει τρία δικά του οινοποιεία, το Kolios, το Avacas και το Makkas. Τα Λεύκαρα έχουν το Dafermou λίγο έξω από το χωριό, και ο Καλοπαναγιώτης στην κοιλάδα της Μαραθάσας βρίσκεται δίπλα στον Οίκο, έδρα του Marathasa Winery, ενώ πιο ψηλά στο βουνό είναι το οινοποιείο της Μονής Κύκκου.

Ένα χριστουγεννιάτικο χωριό και ένα οινοποιείο κάνουν εύκολα μια ωραία εκδρομή μαζί. Συνδυάστε τα, αλλά επικοινωνήστε πρώτα με το οινοποιείο: τον Δεκέμβριο το οινοποιείο δεν είναι απαραίτητα ανοιχτό μόνο επειδή το χωριό έχει κόσμο.

Τι να πιείτε με το χειμωνιάτικο φαγητό

Τον χειμώνα επιστρέφουν στο τραπέζι τα πιο βαριά φαγητά του νησιού, και ταιριάζουν με τα κόκκινά του. Η αφέλια, χοιρινό μαγειρεμένο με κόκκινο κρασί και κόλιανδρο, είναι το φυσικό ταίρι του Μαραθεύτικου, που έχει τη δομή να της αντέξει. Το κλέφτικο και τα άλλα σιγομαγειρεμένα αρνίσια κάνουν το ίδιο για τα πιο γεμάτα τοπικά χαρμάνια.

Ο τραχανάς, σπασμένο σιτάρι με ξινισμένο γάλα που ξηραίνεται το καλοκαίρι και γίνεται πηχτή, ξινή σούπα τον χειμώνα, είναι βασικό χειμωνιάτικο φαγητό. Τα κουπέπια, που την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού τυλίγονται σε τρυφερά αμπελόφυλλα, τον χειμώνα τυλίγονται σε φύλλα λάχανου. Ένα σφιχτό Ξυνιστέρι της Πιτσιλιάς τα συνοδεύει και τα δύο καλύτερα από ένα πιο πλούσιο λευκό.

Η ζιβανία δείχνει τι αξίζει όταν κάνει κρύο. Στις ταβέρνες του βουνού, ένα ποτηράκι μετά το φαγητό δίπλα στο τζάκι είναι η χειμωνιάτικη εκδοχή του εθίμου. Η Κουμανδαρία, γλυκιά αλλά φρέσκια, ανήκει δίπλα στους ξηρούς καρπούς, τα αποξηραμένα φρούτα και το μέλι του χριστουγεννιάτικου τραπεζιού, και ένα μπουκάλι από οποιαδήποτε από τις δύο είναι το πιο κυπριακό δώρο που μπορείτε να πάρετε μαζί σας.

Από τα Θεοφάνια ως τις ανθισμένες αμυγδαλιές

Τα Θεοφάνια, στις 6 Ιανουαρίου, κλείνουν τη χριστουγεννιάτικη περίοδο. Στο παλιό λιμάνι της Λεμεσού, στη μαρίνα της Λάρνακας και σε άλλα παράλια, ο ιερέας αγιάζει τα νερά και ρίχνει τον σταυρό στη θάλασσα, και οι κολυμβητές βουτούν για να τον πιάσουν.

Τον Φεβρουάριο ανθίζουν οι αμυγδαλιές στα ορεινά χωριά, και αρκετά χωριά οργανώνουν γιορτή της ανθισμένης αμυγδαλιάς, ανάμεσά τους ο Λιμνάτης στα ορεινά της Λεμεσού και η Γιόλου στα ορεινά της Πάφου. Στα αμπέλια το κλάδεμα συνεχίζεται ώσπου να αρχίσουν να φουσκώνουν τα μάτια.

Ο χειμώνας τελειώνει με το καρναβάλι. Το μεγαλύτερο είναι της Λεμεσού, που διαρκεί έντεκα μέρες και κλείνει με τη μεγάλη παρέλαση την Κυριακή πριν από την Καθαρά Δευτέρα, την πρώτη μέρα της Σαρακοστής. Επειδή εξαρτάται από το Πάσχα, το καρναβάλι πέφτει τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο, σε διαφορετική ημερομηνία κάθε χρόνο.

Ημερομηνίες για τον χειμώνα 2026-2027

Κυριακή 6 Δεκεμβρίου 2026: η Οινογνωσία, η έκθεση κρασιού της Κύπρου, στο Pavilion Hall στη Λευκωσία, όπου πολλοί από τους παραγωγούς του νησιού κερνούν κάτω από την ίδια στέγη.

Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026 ως Τετάρτη 6 Ιανουαρίου 2027: τα Χριστουγεννιάτικα Χωριά, φέτος στον Αγρό, τη Δερύνεια, τη Φικάρδου, την Κακοπετριά, τον Καλοπαναγιώτη, την Κυπερούντα, τα Λεύκαρα, το Λόφου και τον Στατό-Άγιο Φώτιο. Οι μέρες λειτουργίας και τα προγράμματα δημοσιεύονται στο Visit Cyprus.

Τετάρτη 6 Ιανουαρίου 2027: Θεοφάνια. Πέμπτη 4 ως Κυριακή 14 Μαρτίου 2027: το Καρναβάλι της Λεμεσού, με τη μεγάλη παρέλαση την τελευταία Κυριακή. Δευτέρα 15 Μαρτίου 2027: Καθαρά Δευτέρα, δημόσια αργία.

Πρακτικές σημειώσεις

Η μέρα είναι μικρή. Τον Δεκέμβριο ο ήλιος δύει πριν από τις πέντε, και οι ορεινοί δρόμοι είναι αργοί, στενοί και χωρίς φωτισμό, οπότε υπολογίστε την επιστροφή πριν σκοτεινιάσει και κρατήστε τη γευσιγνωσία για το μεσημέρι.

Πάρτε ρούχα σε στρώσεις. Όποιος φύγει από την ακτή με κοντομάνικο μπορεί να βρει τα ορεινά χωριά κοντά στο μηδέν αργά το απόγευμα, και ένα παλιό πέτρινο κελάρι είναι κρύο ό,τι καιρό κι αν κάνει έξω.

Αν σκοπεύετε να δοκιμάσετε, πηγαίνετε με οδηγό που δεν πίνει ή με ταξί, ο ίδιος κανόνας όπως σε κάθε επίσκεψη σε οινοποιείο. Σε βρεγμένους ή παγωμένους ορεινούς δρόμους μετράει ακόμη περισσότερο.